Nyordslistan 2025

 

Ciekawostka dla lubiących Szwecję lub uczących się języka szwedzkiego!

Co roku publikowana jest w Szwecji lista nowych słów, które pojawiły się w języku szwedzkim - 🇸🇪Nyordslistan. Właśnie poznaliśmy listę bowych słów z roku 2025!

Nie jest to jednak aktualizacja słownika, a ciekawostka kulturowo-językowa, która pozwala lepiej poznać tendencje panujące w szwedzkim społeczeństwie w danym roku.

Wszytskie słowa z listy pojawiały się w szwedzkich mediach - prasie, serwisach wiadomości itp. Nie muszą być zupełnie nowe, ale w ostatnim czasie w jakiś sposób zyskały na popularności w 2025.

Listę opracowuje co roku Rada Języka Szwedzkiego - 🇸🇪Språkråden przy Instytutet för språk och folkminne we współpracy z magazynem "Språktidningen".

Linnea Hanell z Instytutu ISOF tak komentuje tegoroczną listę:

"Słowa odzwierciedlające kryzysy i konflikty mają stałe miejsce na listach nowych słów w oatatnich latach. To, co możemy zaobserwować nowego w tym roku to nie ciężka chmura niepokoju nad naszymi głowami, a raczej otoczenie, które coraz bardziej w całości zmienia barwy na szare*".

To co pojawiło się na liście? Poniżej prezentuję wszystkie hasła w porzadku alfabetycznym w języku szwedzkim:

⬇️⬇️⬇️

🇸🇪AI-agent

Program, który samodzielnie wykonuje zadania i podejmuje decyzje przy pomocy sztucznej inteligencji.

W odróżnieniu od chatt-botów, AI-agenci są bardziej samodzielni: wykazują się inicjatywą, palnują kilka kroków w przyszłość i wykorzystują inne programy, by wykonywać zadania.

🇸🇪balkongkraftverk

🇵🇱 elektrownia balkonowa*

Mniejszy system paneli słonecznych generujących energię elektryczną na użytek prywatny, który można umieścić np. na balkonie.

🇸🇪beredskapsodling

🇵🇱hodowla prewencyjna*

Hodowla warzyw i innych roślin dających pożywienie w celu przygotowań na ewentualne braki żywniościowe w kraju w przypadku sytuacji kryzysowej lub wojny.

🇸🇪broligark

🇵🇱mordoligarcha*

Ogromnie bogaty mężczyzna, głównie z branży technologicznej, który zgaduje się z osobami o podobnych poglądach w celu wywarcia wpływów politycznych lub społecznych.

Jako przykład podany jest Elon Musk.

🇸🇪DEI

Skrót od diversity, equity and inclusion - różnorodność, sprawiedliwość i brak wykluczenia

Pojawiło się w kontekście ataku Donalda Trumpa wobec konceptu.

🇸🇪digital suveränitet

🇵🇱suwerenność cyfrowa*

Niezależność od cyfrowych usług spoza własnej sfery politycznej. Dotyczy nie osób, a na przykład Unii Europejskiej lub Stanów Zjednoczonych.

🇸🇪drönarmur

🇵🇱zapora dronowa*

System technologiczny zapobiegający przedostaniu się niechcianych dronów przez granicę.

🇸🇪dunkelflaute

🇵🇱w Polce także używa się tego zapożyczenia z niemieckiego

Pogoda bez promieni słonecznych lub wiatru, która prowadzi do zakłóceń w funkcjonowaniu paneli słonecznych czy turbin wiatrowych. Często konsekwencjami dunkelflaute są przerwy w dostawach prądu i jego wysokie ceny.

🇸🇪existentiell hållbarhet

🇵🇱zrównoważenie egzystencjalne*

Zrównowazenie związane z ludzką potrzebą sensu, poczucia bezpieczeństwa i celu w życiu.

🇸🇪finfluerare

🇵🇱finluenser*

Osoba szerząca w mediach społeczmościowych informacje i porady dotyczące finansow osób prywatnych i inwestycji. Niekoniecznie prawdziwe - słowo zawiera raczej lekkie zabarwienie pejoratywne.

🇸🇪handelsbazooka

🇵🇱bazuka handlowa*

Potężne narzędzie w polityce handlowej służące do wywarcia presji.

Jako przykład podano rozwazania Unii Europejskiej nad nałożeniem cła na towary i uslugi ze Stanów Zjednoczonych.

🇸🇪hjärnröta

🇵🇱mózgotrzep*, w Polsce używa się oryginalnego określenia - brain rot

Osłabienie możliwości intelektualnych spowodowane powtarzajacym się wystawieniem na banalną zawartość w mediach społecznościowych.

🇸🇪hämndtull

🇵🇱zemsta celna*

Cło nałożone jako odpowiedź na cło lub problemy handlowe spowodowane przez inne państwo.

🇸🇪klonförening

🇵🇱ugrupowanie klonowe*

Prawnie niezależne ugrupowanie sportowe, które w praktyce przynależy do wiekszęgo oryginalnego ugrupowania. Powstały w Szwecji na okoliczności, gdy udział w zawodach z ramienia oruginalmego ugrupowania jest zabroniony lub w inny sposób niemożliwy.

🇸🇪kulturljudzon

🇵🇱strefa dźwięków kulturowych*

Ograniczona strefa w mieście, gdzie dozwolona jest głośniejsza muzyka w celach kulturalnych.

🇸🇪mammakorv

🇵🇱mamleron*, dosłownie mamo-kiełbasa

Puchowa kurtka za kolana, którą noszą zimą mamy urodzone w końcówce lat 80-tych i na początku lat 90-tych.

🇸🇪matskatteväxling

🇵🇱zmiana w podatku od żywności*

Proponowana reforma podarku od żywnościz która ma sprawić, że zdrowa żywność jak owoce i warzywa będą tańsze, a na przykład napoje gazowane i czerwone mięso będą droższe.

🇸🇪pethtest

Test używany do badania zwyczajów alkoholowych danej osoby poprzez mierzenie poziomu markera alkoholowego fosfatydyloetanolu (PEth) we krwi. Testy byly używane w Szwecji w tym roku jako podstawa do odebrania prawa jazdy osobom, które, według wyników testu, nadużywały alkoholu, a, co za tym idzie, miały zwiększone ryzyko prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu.

🇸🇪quadrobics

🇵🇱kwadrobik*

Forma treningu, w której człowiek biega na czworaka i wykonuje ruchy zbliżone do zwierzęcych. W oryginale, osoby wykonujące kwadrobik nosiły także maski zwierząt.

🇸🇪ragebait

Przekaz lub wypowiedź mająca na celu prowokację odbiorcy i wzbudzenie silnych emocji, by zwiększyć zasięgi i zaangażowanie wobec posta.

🇸🇪robusthöjande

🇵🇱wzmacniający*

Przymiotnik - czyniący coś bardziej wytrzymałym i lepiej wyposażonym na przetrwanie zaburzeń lub pokus.

🇸🇪six seven

Tak, ten zwrpt, który zawojował świat w 2025 roku i znaczy totalnie nic. Szwecji nie ominęło.

🇸🇪skibidi

Kolejne nic nieznaczące wyrażenie z internetów, które Szwecja zdała się odkryć raczej późno...

🇸🇪solsambruk

🇵🇱agrosłońctura*

Metoda, w której panele słoneczne i agrokultura są używane jednocześnie na tym samym kawałku ziemi w celu jednoczesnej produkcji zbiorów i energii elektrycznej.

🇸🇪Trumpviskare

🇵🇱Trumposzeptacz*

Wpływowa osoba, która dobrze dogaduje się z Prezydentem Stanów Zjednoczonych, Donaldem Trumpem i próbuje nakłonić go do pewnych politycznych propozycji.

🇸🇪vibbkodning

🇵🇱tłumaczenie z angielskiego vibe coding

Programowanie przy pomocy AI, które tłumaczy naturalny język na kod komputerowy. To programowanie bez potrzeby programowania - zamiast tego, instrukcje otrzymuje chat-bot.

🇸🇪wokehöger

🇵🇱wokeprawicowiec*

Osoba lub ruch prawicowo-konserwatywny oskarzany o przewrażliwione reakcje zamiast działania na podstawie zdrowego rozsądku.

I jak oceniacie listę? Coś was zaskoczyło, a może coś jest niejasne? Dajcie znać w komentarzach - tu, na FACEBOOKU lub INSTAGRAMIE!

___________________

*Wszelakie tłumaczenia z języków szwedzkiego lub angielskiego wykonane zostały przeze mnie - jeśli nie zaznaczono inaczej

Grafika od Gemini na podstawie moich promptów

Opracowanie na podstawie artykułu ISOF