Sankta Lucia 2025
"Noc stąpa ciężkimi krokami
Wokół chaty i podwórza
Zapomniana przez słońce ziemia
Pokryta jest cieniem"
Tak rozpoczyna się tradycyjna pieśń na dzisiejszy ważny w Szwecji dzień. 13 grudnia to w Szwecji nie tylko data - to Sankta Lucia lub, po prostu, Lucia, Dzień Świętej Łucji. Rankiem rozświetla szwedzki zimowy mrok święta Łucja, niosąc światło we włosach, a 11 dni później nadejdzie jul - Boże Narodzenie.
Checklista na ten weekend:
□ założyć łucjowy wianek na głowę
□ obejrzeć Luciamorgon w SVT
□ pójść na koncert pieśni związanych z Sankta Lucia
□ zjeść lussekatter
□ przeczytać poniższe zestawienie informacji na temat Sankta Lucia
🔥 Dokładnie dlaczego święta Łucja jest tak popularna w Szwecji, nie wiadomo. Szwecja to kraj sekularny, bez powiązań ze świętą Łucją - poza tym, że ta pojawiła się w kraju w średniowieczu, kiedy to w kalendarzu juliańskim przesilenie zimowe wypadało 13 grudnia.
Pierwsza szwedzka Lucia miała zostać zaobserwowana w roku 1764 na północ od Skövde, w zabudowaniach Horn. Dziewczę miało być ubrane na biało, w rękach trzymać zapalone świece, a do pleców doczepione skrzydła, co z kolei wywodzi się z tradycji z ... Niemiec. To Christkindlein - świąteczne anioły ze światłem we włosach zainspirowały pierwszą szwedzką Łucję. W kolejnym stuleciu tradycja rozprzestrzeniła się na inne części Szwecji - w roku 1893 miały miejsce pierwsze obchody w sztokholmskim Skansenie. A pierwszy pibliczny orszak świętej Łucji - luciatåg - został zorganizowany przez szwedzką gazetę Svenska Dagbladet w roku 1927. I to dopiero w XX wieku tradycja rozpowszechnia się w całym kraju - choć nadal zupełnie jakby bez powodu.
🎼W szkołach, przedszkolach, a czasem w biurach czy domach rozśpiewują ranek orszaki Łucji - luciatåg. Każdy marzy o tym, by zostać Łucją w białej sukni z koroną ze światła - tradycyjnie, z gałązek lingon - ukochanej przez Szwedów borówki brusznicy - i z zapalonymi świecami, ale z powodu przepisów przeciwpożarowych oraz zdrowego rozsądku i zamieniono je na elektroniczne. Po jednej świecy trzyma także każda z druhen Łucji - te często mają na głowach łańcuchy choinkowe. Za nimi kroczą gwiazdorzy, ludki z piernika i tomtar.
Stroje orszaku Świętej Łucji w witrynie szwedzkiej sieci sklepów H&MOrszaki w ostatnich latach wzbudzają wiele kontrowersji - od tego, jak Łucją może obecnie zostać osoba niebinarna lub chłopiec, po to, że na szkolne obchody nie zapraszani są już rodzice (od czasów pandemii), a także zabronione jest fotografowanie szkolnych przedstawień.
📺 Koniecznie obejrzyjcie darmo tegoroczny orszak rozświetlający poranek na SVT1 o 7:00. Na SVT Play jest dostępny już od 2:00 na całym świecie do oglądania za darmo.
W tym roku program nagrano w Visby na Gotlandii, w katedrze oraz w okolicznych ruinach. Tegoroczną Łucją została 15-letnia Salma Larssson z Visby.
Śpiewają Sankta Maria Ungdomskör, Voices of Hope i Gotlands Gosskör, usłulyszymy także Gotlands Blåsarkvintet.
Zajrzyjcie też do kościołów w waszej okolicy - wszędzie odbywają się koncerty z tej okazji. Listę, wraz z innymi wydarzeniami okołoświątecznymi, znajdziecie we wpisie na moim blogu.
🐈⬛ Innymi tradycjami związanymi z obchodami Sankta Lucia są także lussekatter czyli.... łucjokotki. Kotki nie przypominają kotów, w dodatku są szafranowymi bułeczkami zwiniętymi w ósemeczkę i trwa na wieki bój o to, czy w oczkach powinny byc rodzynki, czy nie - jaki kraj, taki problem rodzynkowy, nie potrzeba do tego sernika.
Lussekatter - łucjokotki, tradycyjny szwedzki wypiek z okazji Dnia Świętej ŁucjiJednakże kotki traktuje się także bardzo dosłownie i co roku lokalne gazety, a nawet sieci sklepów jak Pressbyrån wybierają z nadesłanych zgłoszeń kota, który zostanie Årets Lussekat czyli Tegorocznym Łucjokotem. Można tu się dopatrywać kontynuacji wyborów lokalnej Łucji ze zdjęć nadesłanych przez chętne do tytułu kandydatki - tradycji, która nie nadaje się na dzisiejsze szwedzkie czasy.
Nie zdziwcie się także, jeśli na przykład w sklepie ekspedientka będzie miała an głowie wianek z choinkowego łańcucha - w końcu każda dziewczynka chce być w ten dzień Łucją, a też co i bardziej zabawni panowie mają radość z noszenia takiego swoistego wianka - pewien totalnie łysy pan powiedział mi kiedyś, że przecież bez wianka... byłoby mu zimno w głowę.
📷 zdjęcie z koncertu z okazji Sankta Lucia
Źródła: Stamma, SVT, Sweden.se
Comments
Post a Comment